OHAL Olaganüstü Hal Nedir? Olağanüstü hal yasakları nelerdir?

ohal-nedir-olaganustu-hal-nedir

Peki, Olağanüstü hal durumu nedir?

Olağanüstü hâl, Olağanüstü yönetim usullerinin uygulanmasını gerektiren organik afet, tehlikeli salgın hastalık, ağır ekonomik bunalım, kamu düzenini ciddi şekilde bozan yaygın sertlik vakaları şeklinde durumlar. Olağanüstü hâl rejimi yönetim makamlarının yetkisinin genişlemesi sonucunu yaratır. Belirli yaş aralıklarındaki vatandaşlar için emek harcama yükümlülüğü, gerektiğinde para ve mal yükümlülüğü konulabilir. Olağanüstü hâl önlemlerinin ortak ve en tartışmalı yönleri ise yaygınlaştırılması ve çoğu zaman bunlara karşı yargı yolunun kapalı olmasıdır.

Olağanüstü hal yasakları nedir?, Olağanüstü hal nedir?,

Ne zamanlarda Olağanüstü hal sonucu alınır?, Olağanüstü hal kararı sonrası hükümete hangi haklar tanınır?, Olağanüstü hal olan bölgelerde neler kısıtlanır?

Devletin ve hükümetin düzgüsel idârî yetkileri ve hukûkî tedbirleri kullanarak alt edemediği büyük güçlüklerin ortaya çıkması durumunda başvurulan Olağanüstü idâre usullerinden biri. Tabiî âfet, tehlikeli salgın hastalık, ağır ekonomik bunalım, kamu düzenini ciddî halde bozan yaygın sertlik vakaları benzer biçimde durumlarda Olağanüstü hal uygulamasına gidilir.

1982 Anayasasında Olağanüstü idâre usulleri başlıca iki ana başlık altında toplanmıştır. Olağanüstü hallerle sıkıyönetim, seferberlik ve harp hâli. Sıkıyönetim idâresinde, askerî güç ve otoriteler sivil güçlerin yerini almış olduğu halde, Olağanüstü hal uygulamasında yetkiler gene sivil makamların elinde kalır.

Olağanüstü hal Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu tarafınca yurdun tamâmında, bir yada birkaç bölgesinde müddeti altı ayı geçmemek suretiyle îlân edilir. Bu karar TBMM’nin onayına sunulur. Meclis bu sonucu onaylamama yetkisine sâhip olduğu benzer biçimde, Olağanüstü hal süresini değiştirebilir. Bakanlar Kurulunun isteği üstüne her defâsında dört ayı geçmemek suretiyle Olağanüstü hal idâresini uzatabilir yada kaldırabilir. Olağanüstü hal îlânıyla hak ve hürriyetlerin kullanılması kısmen yada tamâmen durdurulabilir. Bunlar için Anayasada bildirilen esaslara aykırı tedbirler alınabilir. Sadece bunların hepsinin Milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükleri çiğnenmemesi ve durumun gerektirdiği ölçüyü aşmaması da gerekir. Olağanüstü halde Cumhurbaşkanının başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu durumun gerektirdiği tüm tedbirleri kânun hükmünde kararnâmeler biçiminde Resmî Gazete’de yayınladıktan sonrasında TBMM’nin onayına sunar. TBMM tâtildeyse toplantıya çağrılır. Kararın onaylanmaması durumunda Olağanüstü hal rejimi yürürlükten kalkar. TBMM Olağanüstü hal süresini kısaltma yoluna da gidebilir.

Olağanüstü hal durumunda kânun kurumları arasındaki koordinasyon başbakanlıkça yada başbakanın vazifelendireceği bakanlıkça sağlanır. Bu maksatla Olağanüstü hal îlânına neden olan mevzuyla ilgili bakanlıkların temsilcilerinden teşekkül eden bir Olağanüstü Hal Koordinasyon Kurulu meydana getirilir. Olağanüstü hal uygulamalarında vazife ve yetki bölge yada il vâlilerine âittir. Bir bölge vâlisine bağlı birden fazlaca ilde Olağanüstü hal îlân edilmişse bölge vâlisi yetkili ve mesuldür. 10 Temmuz 1987 târihli Olağanüstü Hal Bölge Vâliliği Hakkında Kânun Hükmünde Kararnâme ile Bingöl, Diyarbakır, Elazığ, Hakkari, Mardin, Siirt, Tunceli ve Van illerini mesuliyet alanına alan ve İçişleri Bakanına bağlı olarak vazife meydana getiren bir Olağanüstü Hal Bölge Vâliliği kuruldu. Bu illerde Olağanüstü hâl uygulaması hâlen devam etmektedir (Şubat-1994). Bölge vâlisinin yada il vâlilerinin Olağanüstü Hal Kânunu’nun kendilerine tanımış olduğu yetkilere dayanarak yapacakları idârî işlere karşı açılacak dâvâlarda yürütmenin durdurulması sonucu verilemez.

1983 târih ve 2935 sayılı Olağanüstü Hal Kânunu’nun 8. maddesine bakılırsa tâbiî âfet yada tehlikeli salgın hastalıklar sebebiyle Olağanüstü hal îlan edilen bölgelerde vâli ve kaymakamlar 18-60 yaşlar arasındaki erkekler için emek harcama yükümlülüğü, gerektiğinde para ve mal yükümlülüğü koyabilirler. Ağır ekonomik bunalım sebebiyle Olağanüstü hal îlân edilmişse, Bakanlar Kurulu kânun hükmünde kararnâmelerle iktisat ve emek verme düzeniyle ilgili her türlü tedbiri alabilir, yükümlülükler koyabilir. Sertlik hareketleri sebebiyle îlân edilen Olağanüstü hal durumunda idârî organlar sıkıyönetim komutanınınkine benzer geniş yetkiler kullanır. Olağanüstü hal süresince Cumhurbaşkanının başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu, Olağanüstü hâlin lüzumlu kıldığı mevzularda Kânun Hükmünde Kararnâme çıkarabilir. Bu Kânun Hükmünde Kararnâmelere karşı dâvâ açılamaz.

 

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir